In een groep van twaalf vrijwilligers was er iemand naar de dokter geweest. De uitslag was: uitbehandeld. Hij deelde het met ons in de appgroep. De eerste reacties waren meelevend en mooi geformuleerd. Ik ben meestal wat traag in dit soort dingen, er was al veel gezegd toen ik begon te typen. Wat had ik nog toe te voegen? En wat zou de groep vinden van mijn reactie? Het liefst zou ik een persoonlijk bericht sturen. Maar zou de groep dan niet denken dat het lot van ons teamlid mij onverschillig laat? Beste Evert Jan, wat is je advies hierin? APPGROEPTWIJFELAAR (57)
Heel herkenbaar. Iemand deelt iets persoonlijks en droevigs in een groepsapp en nu wordt er van jou een reactie verwacht. Had hij het aan iedereen afzonderlijk geschreven, dan was er alleen het gesprek tussen jou en hem geweest. Maar het bericht werd in de groep gedeeld en nu kijkt iedereen mee als jij vanuit je hart iets terug gaat zeggen.
Het is al ingewikkeld genoeg om in een app je medeleven te tonen, zeker als je het in een tekstbericht uit en niet in een spraakbericht. Je stem is dan niet te horen. De blik in je ogen valt niet te zien. Alles hangt af van die paar woorden die jij aan het scherm toevertrouwt.
Maak je het te lang, dan wordt het een toespraak en klinkt het alsof je vooral jezelf wilt horen. (Bij medeleven past bescheidenheid en bij bescheidenheid past bondigheid.) Reageer je te kort en te snel, dan kan het lijken alsof je er vanaf wilt zijn. Reageer je te laat, dan kan het lijken alsof het bericht jou niet echt bezighield. Gebruik je te veel clichés, dan wordt het te onpersoonlijk. Wijk je teveel af van wat gebruikelijk is om te zeggen, dan kun je verkeerd begrepen worden.
Medeleven tonen kan ook uitglijden in neerbuigendheid. De ander wordt dan met zo veel medelijden aangesproken, dat het klinkt alsof hij definitief is afgedaald van het rijk der sterken naar het rijk der stakkers. Er is ook medeleven dat verwordt tot zelfbeklag. De ontvanger is dan zo ontdaan over wat hij heeft gehoord, dat hij uitgebreid zijn pijn en verdriet beschrijft. Als dat maar lang genoeg duurt, gaat het klinken als: ‘Kijk eens hoe ellendig ik mij nu voel door jouw bericht!’ Het kan dan zomaar gebeuren dat de tragische mens de treurende gaat troosten.
Medeleven tonen is, kortom, al een vak apart. En nu kijkt er dus ook nog een heel gezelschap mee. Het zou niet moeten uitmaken dat zij meekijken, maar dat doet het toch, want mensen vinden iets en verwachten iets. Probeer maar eens niets te vinden als je mee mag luisteren wanneer de een iets persoonlijks en gevoeligs tegen een ander zegt. Al snel vragen wij ons af: hoe mooi was het verwoord? Hoe persoonlijk? Hoe gepast? Terwijl jij dus je hart wilt tonen na een droevig bericht, bevindt zich een schare ‘recensenten’ onder jouw gehoor.
Wat kan ik je adviseren? Als basisprincipe zou ik willen voorstellen dat persoonlijke berichten ook persoonlijk behandeld moeten kunnen worden. Laat je dus niet op stang jagen door groepsprocessen en stuur de persoon een apart berichtje als je zo het beste kunt zeggen wat jij wilt zeggen.
Misschien helpt het om te beseffen dat de ruimte voor een eigen reactie groter wordt naarmate een situatie persoonlijker, intiemer, kwetsbaarder, tragischer wordt. Reacties worden dan minder snel als goed of fout beoordeeld. Er ontstaat begrip voor hoe alle betrokkenen omgaan met de situatie. Denk bijvoorbeeld aan de verschillende manieren waarop mensen rouwen na de dood van een geliefde. Deze ruimte voor een eigen reactie biedt ook ruimte om van de groepsverwachtingen af te wijken en iemand persoonlijk een berichtje te sturen. Goede kans dat sommige groepsleden al lang hiervan uitgaan, nu jouw reactie nog steeds niet in de app is verschenen. Een laatste gedachte, mocht je nog altijd zitten te broeden op jouw bericht en of je het nu wel of niet in de groep zal delen: soms is een minder persoonlijk en minder afgewogen bericht ook goed genoeg en is het allerbelangrijkste aan welke reactie dan ook, dat jij het schreef.
Deze Kwestie verscheen in De Nieuwe Koers (februari 2026).